Zemra është motori kryesor i trupit, organi që pompon gjakun dhe mban gjallë çdo qelizë. Shëndeti kardiovaskular është një ndër sfidat më të mëdha të kohës moderne. Stresi, ushqyerja e pasaktë, ndotja dhe mungesa e aktivitetit fizik e vënë zemrën përballë rreziqeve serioze si tensioni i lartë, kolesteroli i lartë, infarkti dhe goditjet në tru. Në këtë kuadër, gjithnjë e më shumë njerëz po kthejnë vëmendjen nga mjekësia popullore, e pasur me bimë me vlera të jashtëzakonshme, ndërkohë që edhe shkenca moderne po e vërteton fuqinë e tyre.
DAFINA
Në shumë familje shqiptare, dafina nuk mungon kurrë në kuzhinë. Por përveç aromës karakteristike në gatime, gjethet e dafinës kanë një potencial të madh shëndetësor. Tradita i përdor për të përmirësuar qarkullimin e gjakut dhe për të qetësuar inflamacionet. Studime të fundit kanë treguar se vaji esencial i dafinës përmban eugenol dhe limonen, substanca me efekt antioksidues dhe anti-inflamator, të cilat ndihmojnë në uljen e kolesterolit dhe përmirësimin e elasticitetit të enëve të gjakut. Një çaj i përditshëm me 2–3 gjethe dafina mund të ndihmojë në mbajtjen nën kontroll të tensionit të gjakut, duke vepruar si mbështetje natyrale për zemrën.
TRUMZA – “ANTIBIOTIKU” I MALEVE
Trumza është një tjetër perlë e florës shqiptare. E njohur për aftësinë e saj antibakteriale, trumza ka edhe veti të fuqishme antioksiduese. Mjekësia popullore e ka përdorur për shekuj në forcimin e imunitetit, por sot studimet tregojnë se ekstraktet e trumzës ndihmojnë në uljen e presionit të gjakut dhe në parandalimin e formimit të pllakëzave në arterie. Vajrat esencialë si timoli dhe karvakroli kontribuojnë në relaksimin e muskujve të enëve të gjakut, duke përmirësuar qarkullimin dhe ulur rrezikun e sëmundjeve koronare.
RIGONI – MBROJTËSI I KOLESTEROLIT
Rigoni, një tjetër erëz e dashur për kuzhinën shqiptare, është i pasur me acide fenolike dhe flavonoide, substanca që luftojnë radikalet e lira një nga shkaktarët kryesorë të dëmtimit të enëve të gjakut. Studimet klinike sugjerojnë se konsumimi i rregullt i rigonit, qoftë në formë çaji apo si erëz në ushqime, mund të ndihmojë në uljen e kolesterolit LDL (i keq) dhe në rritjen e kolesterolit HDL (i mirë). Në mjekësinë popullore, rigoni është përdorur edhe për të lehtësuar problemet me tretjen, duke ndikuar indirekt edhe në shëndetin e zemrës, pasi tretja e mirë ul rrezikun e inflamacionit kronik.
SHEREBELA – QETËSUESJA E SISTEMIT NERVOR
Sherebela (Salvia officinalis) njihet për aromën e saj të veçantë dhe përdorimet e shumta. Në mjekësinë popullore, ajo rekomandohet për qetësimin e sistemit nervor dhe balancimin e hormoneve. Stresi është një nga faktorët kryesorë që dëmton zemrën, ndaj efekti qetësues i sherebelës është një ndihmë e çmuar. Në të njëjtën kohë, kërkimet moderne tregojnë se çaji i sherebelës përmban polifenole që ndihmojnë në përmirësimin e metabolizmit të yndyrnave dhe në mbrojtjen e arterieve nga oksidimi.
KËSHILLA PRAKTIKE PËR PËRDORIM DITOR
- Çaj kombinues: Përzieni dafinë, trumzë dhe rigon në sasi të barabarta. Një lugë gjelle me përzierje ziejeni në 250 ml ujë për 10 minuta. Pini një gotë çdo mbrëmje.
- Erëza në gatime: Shtoni rigon dhe sherebelë në sallata, mish ose perime të pjekura. Përdorimi i tyre të freskëta ruan përqendrimin e lartë të antioksidantëve.
- Vajra esencialë: Vajrat e rigonit dhe trumzës mund të përdoren për aromaterapi, duke ndihmuar në uljen e stresit, një faktor i rëndësishëm për shëndetin kardiovaskular.
PËRFUNDIM
Mjekësia popullore shqiptare është një pasuri e gjallë që vazhdon të frymëzojë edhe kërkimin shkencor. Dafina, trumza, rigoni dhe sherebela nuk janë thjesht erëza, por aleatë të fuqishëm të zemrës. Duke i përfshirë këto bimë në jetën e përditshme, mund të ruajmë shëndetin kardiovaskular dhe të përfitojmë nga kombinimi i urtësisë së lashtë me provat moderne.
Leave a comment